Przyznawanie świadczenia rehabilitacyjnego – kto i na jakich zasadach może otrzymać wsparcie?

Gdy kończy się okres pobierania zasiłku chorobowego, a powrót do pracy wciąż nie jest możliwy, pracownik może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. To forma wsparcia, która ma dać choremu środki potrzebne na dokończenie leczenia. Czy każdemu przysługuje prawo do skorzystania z niej? Kto ponosi koszty wynagrodzenia, gdy pracownik otrzyma wsparcie? Przedstawiamy aktualne zasady przyznawania świadczenia rehabilitacyjnego.

Kiedy pracownik może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne?

Pracownik może starać się o świadczenie rehabilitacyjne, gdy po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłku chorobowego (182 dni, a w przypadku gruźlicy lub okresu ciąży – 270 dni) nadal jest niezdolny do pracy, ale istnieje pozytywne rokowanie co do odzyskania zdolności do pracy w wyniku dalszego leczenia lub rehabilitacji. Decyzję o przyznaniu świadczenia podejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) na podstawie orzeczenia lekarza. 

Komu nie przysługuje wsparcie? 

Zasiłek nie może być wypłacany osobie, które pracuje lub wykonuje pracę dorywczą. Świadczenie rehabilitacyjne nie zostanie przyznane także w przypadku pracowników uprawnionych do przejścia na emeryturę, rencistów i tych, którzy pobierają inne świadczenia (m.in. przedemerytalne, dla bezrobotnych, rodzicielskie czy nauczycielskie). 

Ponadto, jeśli pracownik aktualnie korzysta z urlopu dla poratowania zdrowia, urlopu wychowawczego lub zwykłego urlopu bezpłatnego, to także nie może ubiegać się o zasiłek rehabilitacyjny. 

Ile wynosi świadczenie rehabilitacyjne?

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego w 2025 roku jest uzależniona od okresu jego pobierania: 

• przez pierwsze 3 miesiące wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, 

• w kolejnych miesiącach – 75% tej podstawy, 

• jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru. 

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego podlega waloryzacji, co oznacza, że świadczenie jest dostosowywane do zmian przeciętnego wynagrodzenia. 

Kto ponosi koszty za wynagrodzenie rehabilitacyjne? 

Koszty świadczenia rehabilitacyjnego pokrywa ZUS. Pracodawca nie ponosi z tego tytułu dodatkowych wydatków. W okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego to właśnie ZUS opłaca za pracownika składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest odprowadzana wcale. 

Kiedy pracownik powinien powrócić do pracy? 

Pracownik powinien wrócić do pracy po odzyskaniu zdolności do wykonywania obowiązków zawodowych. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje maksymalnie przez 12 miesięcy. Jeśli w tym czasie nie nastąpi poprawa stanu zdrowia umożliwiająca powrót do pracy, pracownik może rozważyć ubieganie się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. 

Proces składania wniosku – co musi wiedzieć pracodawca? 

Pracownik składa do ZUS-u wniosek o świadczenie rehabilitacyjne na formularzu ZNp-7. Powinien być dostarczony maksymalnie na 6 tygodni przed zakończeniem urlopu chorobowego. Pracodawca, jako płatnik składek, na jego prośbę pracownika powinien wypełnić odpowiednią część tego wniosku. Do wniosku należy dołączyć: 

• zaświadczenie o stanie zdrowia (formularz OL-9) wypełnione przez lekarza prowadzącego, 

• wywiad zawodowy (OL-10). 

Dlatego warto wiedzieć, że zapewnienie tego drugiego dokumentu leży po stronie pracodawcy. Wywiad zawodowy może wypełnić osoba, która zajmuje się w zakładzie bezpieczeństwem i higieną pracy – pracownik wewnętrzny lub osoba z zewnątrz. 

Czy można zwolnić pracownika korzystającego ze świadczenia rehabilitacyjnego?

Pracownik, który otrzymał świadczenie rehabilitacyjne nie jest w pełni chroniony przed zwolnieniem. Zgodnie z art. 53 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeśli niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby trwa: 

• dłużej niż 3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, 

• dłużej niż łączny okres pobierania zasiłku chorobowego i pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego – w przypadku osób zatrudnionych przez co najmniej 6 miesięcy lub takich, których niezdolność do pracy wynika z wypadku przy pracy bądź choroby zawodowej, możliwość rozwiązania umowy pojawia się dopiero po upływie okresu pobierania zasiłku chorobowego oraz trzech pierwszych miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego. 

Co istotne, jeśli dojdzie do zwolnienia, a pracownik za jakiś czas odzyska zdolność do wykonywania pracy, pracodawca nie ma obowiązku jego ponownego zatrudniania. 

Świadczenie rehabilitacyjne może być przyznawane tylko w przypadku osób, które wykorzystały już w pełni urlop chorobowy. ZUS przyznaje zasiłek, gdy dodatkowa rehabilitacja daje nadzieję na powrót pracownika do pracy. Z punktu widzenia pracodawcy ważne jest, aby znać zarówno swoje obowiązki, jak i prawa wobec osoby długotrwale niezdolnej do pracy.